Καταρράκτης

Ο καταρράκτης είναι η θόλωση του κρυσταλλοειδούς φακού του ματιού. Ο φυσικός φακός του ματιού (κρυσταλλοειδής) είναι διαυγής και βρίσκεται πίσω από την ίριδα. Μέσα από αυτόν περνάει το φως για να φτάσει στη συνέχεια στον αμφιβληστροειδή χιτώνα στην οπίσθια επιφάνεια του ματιού. Με την πάροδο της ηλικίας, ο φακός αυτός χάνει την αρχική του σύσταση και θολώνει (γεροντικός καταρράκτης). Σε μελέτες που έχουν γίνει, η συχνότητα του καταρράκτη είναι 50% σε ανθρώπους ηλικίας μεταξύ 65 – 74 ετών και αυξάνεται σε 70% σε ηλικίες άνω των 75 ετών. Η συνηθισμένη αυτή ασθένεια δεν είναι προνόμιο μόνο των ηλικιωμένων. Νεαρά άτομα, ακόμα και βρέφη, μπορεί να παρουσιάσουν καταρράκτη. Είναι δυνατό να προκληθεί, δηλαδή, και από άλλες αιτίες (τραυματισμοί, φάρμακα, ασθένειες, ακτινοβολίες) ή ακόμα και να υπάρχει από τη γέννηση (συγγενής καταρράκτης).

Ο καταρράκτης μπορεί να εμφανιστεί για πολλούς λόγους. Ο πιο συχνός είναι η ηλικιακή εκφύλιση του κρυσταλλοειδούς φακού, που οδηγεί σε σταδιακή θόλωσή του. Τραυματισμοί στο μάτι ή προηγούμενες χειρουργικές επεμβάσεις μπορούν επίσης να προκαλέσουν την εμφάνισή του. Ορισμένα φάρμακα, όπως η μακροχρόνια χρήση κορτικοστεροειδών, αυξάνουν τον κίνδυνο, ενώ συστηματικές παθήσεις όπως ο διαβήτης ή χρόνια φλεγμονή επιβαρύνουν την υγεία του φακού. Η έκθεση σε υπεριώδη ακτινοβολία παίζει επίσης σημαντικό ρόλο, καθώς η UV ακτινοβολία επιταχύνει τη θόλωση. Σε κάποιες περιπτώσεις, ο καταρράκτης μπορεί να είναι συγγενής, οφειλόμενος σε γενετικούς παράγοντες ή ενδομήτρια προβλήματα.

Τα συχνότερα συμπτώματα που σχετίζονται με τον καταρράκτη είναι:

• Μειωμένη μακρινή ή κοντινή όραση

• Εξασθένηση στην αντίληψη των χρωμάτων

• Θάμβος & μείωση της ευαισθησίας των αντιθέσεων σε φωτεινό περιβάλλον

• Εμφάνιση ή επιδείνωση μυωπίας

• Λάμψεις και αντανακλάσεις γύρω από ορισμένα αντικείμενα (όπως ακτίνες γύρω από τα φώτα των αυτοκινήτων κατά την βραδινή οδήγηση)

Όλα τα παραπάνω συμπτώματα μπορούν να επηρεάσουν τις καθημερινές δραστηριότητες:

• Οδήγηση (ειδικά το βράδυ)

• Διάβασμα ή παρακολούθηση τηλεόρασης

• Γράψιμο ή άλλες ασχολίες που απαιτούν λεπτομερή παρατήρηση των αντικειμένων

Η διάγνωση καταρράκτη γίνεται με πλήρη οφθαλμολογικό έλεγχο από εξειδικευμένο οφθαλμίατρο. Η εξέταση περιλαμβάνει μέτρηση οπτικής οξύτητας, σχολαστικό έλεγχο του κρυσταλλοειδούς φακού για εντοπισμό θόλωσης και αξιολόγηση της κατάστασης του αμφιβληστροειδούς και των υπόλοιπων οφθαλμικών δομών, ώστε να αποκλειστούν συνοδές παθήσεις. Με τον τρόπο αυτό εκτιμάται τόσο ο βαθμός του καταρράκτη όσο και ο πραγματικός αντίκτυπός του στην όραση.

Στα αρχικά στάδια του καταρράκτη, η αλλαγή των γυαλιών μπορεί να βοηθήσει σε κάποιο βαθμό. Όταν, όμως, η θόλωση του φακού προχωρήσει, τότε η μόνη θεραπεία για τον καταρράκτη είναι η χειρουργική. Συντηρητική θεραπεία για τον καταρράκτη με κολλύρια δεν υπάρχει.

Προετοιμασία: Η παραμονή στην Athens Vision θα είναι τρίωρη. Μισή περίπου ώρα πριν από την επέμβαση γίνεται ενστάλαξη κολλυρίων. Σε κάποιες ειδικές περιπτώσεις δίνεται και προεγχειρητική αγωγή για τις τελευταίες 2-3 ημέρες πριν από την επέμβαση.

Επέμβαση: Η επέμβαση για τον καταρράκτη έχει συνήθως διάρκεια 15 περίπου λεπτών. Κατά τη διάρκειά της, ο χειρουργός θα αφαιρέσει τον καταρρακτικό φακό με τη μέθοδο της φακοθρυψίας (υπέρηχοι) — προαιρετικά με υποβοήθηση femtosecond laser — μέσα από μία μικροσκοπική τομή 2,2 χιλιοστών. Στη συνέχεια, από την ίδια τομή τοποθετείται ο νέος ενδοφακός, ο οποίος ξεδιπλώνεται ελεγχόμενα μέσα στο μάτι.

Δεν χρησιμοποιούνται ράμματα και το μάτι παραμένει ανοικτό χωρίς επιδέσμους.

Η μέθοδος της φακοθρυψίας (phacoemulsification), που πρωτοεφάρμοσε ο Charles Kellman στα τέλη της δεκαετίας του ‘60, εξελίχθηκε ραγδαία τις τελευταίες δύο δεκαετίες. Τα σύγχρονα συστήματα ενσωματώνουν ενεργό έλεγχο ροής και ενδοφθάλμιας πίεσης (active fluidics) με αισθητήρες πραγματικού χρόνου, στρεπτικούς (torsional) υπερήχους που μειώνουν δραστικά την προσδιδόμενη ενέργεια στον οφθαλμό, καθώς και αυτόματη ρύθμιση παραμέτρων ανά στάδιο της επέμβασης. Η Athens Vision έχει επενδύσει σταθερά στην πιο σύγχρονη γενιά φακοθρυπτών, εξασφαλίζοντας την αφαίρεση ακόμη και σκληρών καταρρακτών με ελάχιστη συσσωρευμένη ενέργεια υπερήχων (low-energy phacoemulsification). Η τεχνολογία αυτή περιορίζει τη μετεγχειρητική φλεγμονή, μειώνει την απώλεια ενδοθηλιακών κυττάρων του κερατοειδούς και επιταχύνει την αποκατάσταση της όρασης.

Femtosecond Laser-Assisted Cataract Surgery (FLACS)

Σε επιλεγμένα περιστατικά, βήματα της επέμβασης (κερατοειδική τομή, καψουλόρρηξη, προ-θρυμματισμός του πυρήνα του κρυσταλλοειδούς) μπορούν να εκτελεστούν με femtosecond laser αντί χειροκίνητα. Η μέθοδος προσφέρει αυξημένη ακρίβεια και επαναληψιμότητα, ιδιαίτερα όταν η επέμβαση συνδυάζεται με τοποθέτηση premium ενδοφακού (π.χ. τορικού ή τριεστιακού), όπου η σωστή κεντρομέτρηση και η σταθερότητα της θέσης του φακού είναι κρίσιμες για το τελικό οπτικό αποτέλεσμα. Η σύσταση χρήσης FLACS γίνεται εξατομικευμένα από τον χειρουργό μετά από αξιολόγηση των ανατομικών χαρακτηριστικών του οφθαλμού και του προγραμματιζόμενου ενδοφακού.

Η πρόληψη του καταρράκτη περιλαμβάνει τακτικό οφθαλμολογικό έλεγχο, ιδιαίτερα μετά την ηλικία των 50 ετών, καθώς και προστασία από την υπεριώδη ακτινοβολία με τη χρήση γυαλιών ηλίου που διαθέτουν πιστοποιημένο UV φίλτρο. Η σωστή ρύθμιση χρόνιων παθήσεων, όπως ο διαβήτης, μειώνει σημαντικά τον κίνδυνο, όπως επίσης και η αποφυγή τραυματισμών ή αλόγιστης χρήσης φαρμάκων που μπορεί να επηρεάσουν τον φακό.

Η άποψη πως ο καταρράκτης πρέπει να «ωριμάσει» δεν υιοθετείται από τους σύγχρονους Οφθαλμιάτρους. Σε αυτό συνέβαλαν οι εξελίξεις στην μικροχειρουργική του οφθαλμού που έκαναν την επέμβαση πιο ασφαλή και ανώδυνη. Είναι μάλιστα ευκολότερη όταν ο καταρράκτης δεν είναι ιδιαίτερα σκληρός αφού σύμφωνα με όλες τις νέες τεχνικές ο καταρράκτης θρυμματίζεται μέσα στο μάτι, οπότε ο «μαλακός» καταρράκτης αφαιρείται πιο εύκολα. Στον πολύ προχωρημένο καταρράκτη ακόμα και σήμερα είμαστε υποχρεωμένοι σε ορισμένες περιπτώσεις να εφαρμόσουμε παλαιότερες τεχνικές στερώντας από τον ασθενή πολλά από τα πλεονεκτήματα της σύγχρονης μικροχειρουργικής.

Στην Athens Vision θεωρούμε ότι συντρέχει λόγος αφαίρεσης του καταρράκτη όταν προκαλεί συμπτώματα όρασης στον ασθενή. Συνήθως ο ασθενής παραπονιέται για πρόβλημα στην οδήγηση ιδιαίτερα το βράδυ, αναφέρει ότι τα γυαλιά του θέλουν όλο και πιο συχνά αλλαγή, υπάρχει πρόβλημα στο ράψιμο, στην τηλεόραση, στο διάβασμα κλπ. Παρόλα αυτά, επειδή το θάμβος της όρασης είναι προοδευτικό, δεν γίνεται πάντοτε άμεσα αντιληπτό από τον ασθενή.

Η ποιότητα και τα οπτικά χαρακτηριστικά των ενδοφακών που χρησιμοποιούνται στην επέμβαση του καταρράκτη διαφέρουν σημαντικά μεταξύ των διαφόρων κατηγοριών και κατασκευαστών. Στην Athens Vision έχουμε επιλέξει μόνο επώνυμους ενδοφακούς από τις Η.Π.Α και την Ευρώπη. Οι ενδοφακοί αυτοί έχουν πιστοποίηση ποιότητας υλικού, κορυφαία οπτικά χαρακτηριστικά πολύ πάνω από το μέσο όρο (ασφαιρικές επιφάνειες, μεγάλες οπτικές ζώνες, υδρόφοβο ακρυλικό υλικό, δυνατότητα εισαγωγής από τομή <2mm, τορική επιφάνεια, ειδικά φίλτρα απορρόφησης της υπεριώδους ακτινοβολίας, περιθλαστική κατασκευή).

Πέραν των κλασικών μονοεστιακών ενδοφακών που διορθώνουν μόνο τη μακρινή όραση, η σύγχρονη τεχνολογία προσφέρει premium ενδοφακούς οι οποίοι αντιμετωπίζουν ταυτόχρονα την πρεσβυωπία και τυχόν συνυπάρχουσες διαθλαστικές ανωμαλίες, μειώνοντας σημαντικά ή εξαλείφοντας πλήρως την ανάγκη γυαλιών μετά την επέμβαση. Οι βασικές κατηγορίες περιλαμβάνουν τους μονοεστιακούς υψηλής ποιότητας (Enhanced Monofocal), τους εκτεταμένου βάθους εστίασης (EDOF), τους τριεστιακούς (Trifocal) και τους τορικούς (Toric), οι οποίοι διορθώνουν τον κερατοειδικό αστιγματισμό και διατίθενται σε όλες τις παραπάνω κατηγορίες. Η επιλογή του κατάλληλου ενδοφακού γίνεται εξατομικευμένα μετά από εκτεταμένη προεγχειρητική αξιολόγηση και συζήτηση με τον ασθενή, λαμβάνοντας υπόψη την ανατομία του οφθαλμού, τις οπτικές απαιτήσεις της καθημερινότητας και τις προτεραιότητές του.

Οι ιατροί της Athens Vision υπήρξαν πρωτοπόροι τόσο στον Ελληνικό όσο και στον Ευρωπαϊκό χώρο στην εξέλιξη της τεχνολογίας αυτής (ένα από τα δώδεκα κέντρα της Ευρωπαϊκής πολυκεντρικής μελέτης), έχουν εκπαιδεύσει πολλούς συναδέλφους τους και διαθέτουν την απαιτούμενη εμπειρία στην νέα αυτή τεχνολογία.

O γιατρός της Athens Vision σας περιγράφει με σαφήνεια και κάθε λεπτομέρεια τις σπάνιες επιπλοκές μιας επέμβασης καταρράκτη (μόλυνση, φλεγμονή, διαθλαστικό σφάλμα, πρόπτωση υαλώδους, κορεκτοπία, φακοδόνηση, γλαύκωμα, αποκόλληση, αστιγματισμός, αποκέντρωση του ενδοφακού, θόλωση οπισθίου περιφακίου, απώλεια οπτικής οξύτητας, αιμορραγία κ.α)

Οι επιπλοκές αυτές σε έμπειρα χέρια που εργάζονται με το δικό τους εξοπλισμό και σε ένα άρτια οργανωμένο χώρο είναι εξαιρετικά σπάνιες. Το μεγαλύτερο, ίσως, πλεονέκτημα της Athens Vision είναι η παρουσία εξειδικευμένων χειρουργών όλων των υποειδικοτήτων, ώστε να είναι δυνατή η άμεση και συλλογική αντιμετώπιση των σπανιότατων αυτών επιπλοκών διασφαλίζοντας έτσι το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα.

Όταν ο καταρράκτης αφαιρεθεί και ο ενδοφακός τοποθετηθεί στη θέση του, δεν είναι δυνατό να εμφανιστεί ποτέ ξανά. Σε εξαιρετικά σπάνιες περιπτώσεις κάποιοι ενδοφακοί έχουν «θολώσει» λόγω αστοχίας του υλικού κατασκευής τους και χρειάστηκε να αντικατασταθούν με άλλους.

Αυτό που μπορεί να συμβεί με την πάροδο του χρόνου είναι η δημιουργία μιας λεπτής μεμβράνης πίσω από τον ενδοφακό (θόλωση του οπισθίου περιφακίου ή δευτεροπαθής καταρράκτης) που μπορεί να περιορίσει την όραση. Με τους σύγχρονους υδρόφοβους ακρυλικούς ενδοφακούς, η συχνότητα εμφάνισης έχει μειωθεί σημαντικά σε σχέση με το παρελθόν, αν και παραμένει υπαρκτή. Αντιμετωπίζεται με ένα ανώδυνο, εξωτερικό laser (Nd:YAG laser capsulotomy) χωρίς ανάγκη νέας χειρουργικής επέμβασης και χωρίς να επηρεάζεται η θέση του ενδοφακού.